Sau hai thập kỷ nhập khẩu mô hình nhượng quyền (franchise) từ nước ngoài, một số thương hiệu cà phê Việt Nam hiện đang cấp quyền (grant franchises) cho đối tác ở Đông Nam Á và Đông Bắc Á, đánh dấu sự chuyển đổi cơ cấu trong ngành nhượng quyền nội địa.
Trong hai thập kỷ qua, dòng chảy vốn và tri thức nhượng quyền tại Việt Nam luôn theo hướng nhập khẩu: nhà đầu tư Việt mua quyền từ thương hiệu nước ngoài, trả phí nhượng quyền ban đầu (initial franchise fee) và phí bản quyền (royalty) liên tục. Tuy nhiên, một số thương hiệu cà phê nội địa đã phát triển hệ thống vận hành đủ chuẩn hóa và khả năng nhân rộng để bán quyền nhượng quyền (sell franchise rights) ra nước ngoài. Sự đảo chiều này không chỉ là dấu hiệu trưởng thành của ngành mà còn mở ra nguồn thu ngoại tệ mới cho chủ nhượng quyền (franchisor) Việt Nam, thay vì chỉ chi trả ra ngoài như trước đây.
Khả năng xuất khẩu mô hình nhượng quyền phụ thuộc vào ba yếu tố cấu trúc. Thứ nhất, thương hiệu phải có hệ thống chuỗi cung ứng (supply chain) và vận hành tiêu chuẩn hóa (standardized operations) đủ mạnh để sao chép sang môi trường pháp lý và văn hóa khác. Thứ hai, sản phẩm cần có yếu tố văn hóa đặc thù nhưng vẫn dễ thích nghi (adaptable) — cà phê phin, trà sữa phong cách Việt là những ví dụ điển hình. Thứ ba, franchisor cần năng lực pháp lý để soạn thảo hợp đồng nhượng quyền quốc tế và tuân thủ quy định tại thị trường đích, thường thông qua đối tác độc quyền quốc gia (master franchise partner) thay vì mở trực tiếp từng cửa hàng.
Đối với nhà đầu tư Việt Nam, xu hướng này mang lại hai lợi thế thực tế. Một là, nó chứng minh rằng nhượng quyền nội địa đã đạt mức độ chuyên nghiệp đủ để cạnh tranh trên sân quốc tế, giúp nhà đầu tư đánh giá chất lượng hệ thống vận hành (operating system) một cách khách quan hơn. Hai là, khi franchisor có nguồn thu từ thị trường nước ngoài, họ ít phụ thuộc hơn vào việc mở rộng nhanh trong nước và thường thận trọng hơn trong chọn lọc franchisee, giảm nguy cơ bão hòa khu vực (territory saturation) và xung đột kênh giữa các điểm nhượng quyền gần nhau.
